Ściągi

Kryzys ekonomiczny i powstanie III Rzeszy

Kryzys ekonomiczny Pierwsze objawy kryzysu wystąpiły w obrocie papierami wartościowymi . Zadziałał mechanizm samonapędzający – spadek wartości akcji powodowały próby ich pozbywania się , co z kolei obniżyło ich cenę . Kryzys giełdowy był przyczyną zwiększenia bezrobocia . W rolnictwie kryzys objawił się spadkiem cen towarów rolnych . Wytworzyły się tzw. nożyce cen (spadek cen towarów rolnych był o wiele większy niż przemysłowych) . Obniżyły się obroty handlu światowego . Każde państwo chciało eksportować , ale równocześnie chroniło swój rynek przed importem . Narzędzia umożliwiające ingerencję państwa w życie gospodarcze to : polityka celna , pieniężna , kredytowa (zasady udzielania kredytów) , podatkowa , socjalna (zasiłki dla bezrobotnych) , inwestycyjna . W USA realizatorem programu walki z kryzysem stał się Rooswelt . Opracował on program walki , zwany polityką Nowego ładu . Polegał on na wprowadzeniu reform w gospodarce . Polityka zaczęła być realizowana w 1933r. Podstawowym jej założeniem było osiągnięcie wzrostu popytu konsumpcyjnego . Wprowadzono ograniczoną dewaluację dolara . Ponadto wykupywano od farmerów część produktów oraz nakazywano im ograniczenie produkcji , płacąc za to odszkodowania . Produkty rolne wykupywane były często niszczone , co na świecie budziło ogromne oburzenie . Stosowano dumping ( sztuczne obniżanie cen eksportowanych towarów ) Powstanie III Rzeszy Powstaniu Republiki Weimarskiej towarzyszyła klęska Niemiec i kryzys gospodarczy . Państwo niemieckie stało przed dwoma wyzwaniami : spłata reparacji i hiperinflacja . Uderzyła ona głównie w drobnych właścicieli i pracowników najemnych . Realna wartość płac i rent spadała z dnia na dzień . W 1925r. prezydentem Niemiec został Hindenburg . Zaczął się okres stabilizacji . W1929r. Hitler opuścił więzienie , a rok później ukazała się jego książka „ Mein Kampf ” (Moja walka) . Bojówki NSDAP – Oddziały Szturmowe zwane S.A. – wdawały się w burdy uliczne , biły swoich przeciwników , ale ich działalność miała niewielki zakres . Wielki kryzys przybrał w Niemczech ostre formy i stał się podstawowym czynnikiem decydującym o dojściu Hitlera do władzy . Po wyborach w 1933r. prezydent Hindenburg powierzył Hitlerowi stanowisko kanclerza . Stworzył rząd koalicyjny . W lutym 1933r. spłonął budynek Reichstagu . Proces w Lipsku nie udowodnił winy oskarżonych o podpalenie komunistów bułgarskich . Pożar stał się pretekstem do ogłoszenia przez prezydenta stanu wyjątkowego i rozpisania nowych wyborów . W 1934r. Hindenburg umarł , a funkcję prezydenta przejął Hitler zachowując stanowisko kanclerza i lidera partii . Po dojściu Hitlera do władzy wprowadzono znak III Rzeszy (swastyka) , powitanie i pożegnanie „ Heil Hitler ” . Podstawowym obowiązkiem kobiet było rodzenie dzieci dla Rzeszy , organizowano pochody i uroczystości . Obok policji państwowej działało Gestapo – Tajna Policja Państwowa . Coraz większą rolę odgrywały Sztafety Ochronne – SS , które były elitarne . SA. zwalczane było przez dowództwo Reichswehry . Kierownictwo SA. żądało rekompensaty za zasługi w rozwoju ruchu hitlerowskiego . To stało się przyczyną „ nocy długich noży ” (29/30.VI.1934) , kiedy Hitler kazał rozstrzelać niemal całą kierowniczą kadrę SA. W 1935r. zostały wydane ustawy norynberskie pozbawiające Żydów praw politycznych i zakazujące małżeństw niemiecko- żydowskich . Lekarz Żyd mógł leczyć tylko Żydów , nauczyciel Żyd uczyć dzieci żydowskie . W listopadzie 1938r. w Niemczech zorganizowano pogrom Żydów – podpalano synagogi , niszczono żydowskie domy . Program ten nazwano „ kryształową nocą ” . Związek Radziecki Nowa Ekonomiczna Polityka polegała na przywróceniu wolnego handlu , zezwoleniu na drobną własność prywatną , likwidowanie przymusu pracy . Nepman (drobny właściciel lub kupiec) i kułak (bogaty chłop) przywrócili do życia gospodarkę . Ugruntował się system totalitarnych rządów . W 1921r. Zjazd RKP (b) zakazał tworzenia wszelkich frakcji w partii . W kwietniu sekretarzem generalnym Komitetu Centralnego (KC) RKP (b) został Stalin . Jego rywalem był Trocki – twórca Armii Czerwonej . W 1922r. Rosja Radziecka przekształciła się w Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich , złożony z federalnych republik : rosyjskiej , białoruskiej , ukraińskiej , zakaukaskiej . Walka między Stalinem , a Trocki wynikała z rywalizacji o władzę i była wyrazem konfliktu odmiennych poglądów na przyszłość ruchu komunistycznego . Koncepcja parlamentarnej rewolucji głoszona przez Trockiego starła się z koncepcją „ budowy socjalizmu w jednym kraju ” głoszoną przez Stalina . Zwycięstwo Stalina kształtowało model socjalizmu . Na zanikanie NEP-u złożyło się głównie to , że zrealizowano jej zadanie : ludność przestała głodować . Pierwsze sygnały kończenia się NEP nastąpiły w 1927r. Niskie ceny skupu spowodowały , że chłopi zmniejszyli sprzedaż zboża państwu . Zaopatrzenie w żywność wyraźnie się pogorszyło . Ogłoszono przywrócenie przymusowych dostaw zboża . W 1928r. powstały zarysy 5-letniego planu budowy przemysłu . Rozpoczął się okres „ wielkich budowli socjalizmu ” . Gdy się nie udawał organizowano procesy „ szkodników ” . W grudniu 1928r. Stalin ogłosił program kolektywizacji rolnictwa i „ likwidacji kułak jako klasy ” . Chłopi zareagowali na to wyrzynaniem bydła . Kułacy zostali osadzeni w obozach albo zesłani na wschód i południe Rosji . W 1932r. wprowadzono „ paszportyzację ” . Bez paszportu nie można było zmienić miejsca pobytu , a kołchożnikom nie wydawano tego dokumentu . Po rewolucji szkoła miała zmienić swoje oblicze . Likwidowano system klasowo lekcyjny i tradycyjne ocenianie . W prawie rodzinnym opowiadano się za „ wolną miłością ” . Uzyskanie rozwodu stało się formalnością . Zaostrzyła się walka z religią . Władze masowo zamykały cerkwie , otwierano muzea ateizmu . W 1936r. ogłoszono nową konstytucję (stalinowską) , która zapewniła wszelkie swobody demokratyczne i prawa socjalne . Początkiem „ wielkiego terroru ” stało się zorganizowanie przez Stalina zabójstwo Siergieja Kirowa . W 1937r. przeprowadzono „ czystkę ” w wojsku : wielu generałów zostało aresztowanych . Do prawa karnego wprowadzono zasadę odpowiedzialności zbiorowej , skazywano rodziny „ przestępców ” , dzieci oddawano do domów dziecka . Zła praca traktowana była jako sabotaż , rozmowa jako spisek . Stosunki międzynarodowe w latach 30 – tych. W 1927r. minister spraw zagranicznych Francji Briand wystąpił z projektem podpisania punktu o wyrzeczeniu się wojny jako metody załatwiania międzynarodowych sporów . Pakt Briand-Kellog został podpisany w Paryżu w sierpniu 1928r. przez : Belgię , Czechosłowację , Francję , Japonię, Niemcy , Polskę , USA , Wlk.Brytanię i Włochy . W styczniu 1935r. odbył się plebiscyt w Zagłębiu Saary o przynależności tych ziem . Sukces odniosły Niemcy , a Hitler wprowadził obowiązek służby wojskowej . W październiku 1935r. Włochy podbiły Etiopię , a król włoski przyjął tytuł cesarza . W lipcu 1937r. na Dalekim Wschodzie Japonia rozpoczęła agresję na Chiny . Z kolejnych układów powstał pakt noszący nazwę antykominternowskiego , który stworzył podstawę osi Berlin-Rzym-Tokio . W tym samym czasie w Hiszpanii trwała wojna domowa . Hitler zdecydował się na otwarte dążenia do zjednoczenia wszystkich Niemców w jednym państwie . W Austrii tamtejsi naziści próbowali bezskutecznie przejąć władzę . Ich przywódca nalegał na przyspieszenie Auschlussu (przyłączenia) . W marcu 1938r. Austria została częścią III Rzeszy . Drugim obszarem zamieszkiwanym przez zwartą zbiorowość niemiecką były Sudety w Czechosłowacji . Sprawa Niemców sudeckich mogła być rozwiązana tylko drogą dyplomatyczną . W końcu września w Monachium spotkali się : premier Francji , premier Wlk.Brytanii oraz Hitler i Mussolini . Podpisano traktat upoważniający Niemcy do zajęcia Sudetów . W początkach listopada 1938r. w tzw. arbitrażu wiedeńskim Niemcy i Włochy przysądziły Węgrom część południowe Słowacji i Ukrainy Zakarpackiej . W marcu 1939r. Hitler udzielił protekcji Słowacji , a następnie wezwał do Berlina nowego prezydenta Czech , który podpisał dokument o powstaniu protektoratu Czech i Moraw . 21.VIII.1939 ambasador niemiecki w ZSRR otrzymał zgodę Stalina na przyjazd Ribbentropa do Moskwy , w sprawie układu o podziale stref wpływów . Dwa dni później w Moskwiepodpisano pakt między Ribbentropem , a Mołotowem o nieagresji między Niemcami i ZSRR . O ile porozumienie z Anglią i Francją mogło utrwalić pokój , pakt Ribbentrop-Mołotow oznaczał wojnę .