Średniowieczne formy teatralne.
Misteria
Misteria to sztuki dramatyczne prezentujące najczęściej jakiś fragment historii biblijnej.
Konstruowane były z myślą o ukazaniu znanej powszechnie historii jako wielkiego dramatu
chrześcijańskich dziejów ludzkości. Początek owego dramatu upatrywano w upadku człowieka,
punkt kulminacyjny w odkupieniu a koniec w mającym nadejść sądzie ostatecznym. Dlatego
każda sztuka była przez odbiorców kojarzona zarówno z wydarzeniami wcześniejszymi jak i
późniejszymi. Przekonanie o doniosłości wszystkich wydarzeń opisanych w Biblii powodowało
równe traktowanie wszystkich wystawianych scen, bez ich hierarchizowania. Sztuki misteryjne
grywali wyłącznie mężczyźni, najczęściej z poszczególnych cechów zawodowych. Scena była
zbudowana tak, że wszystkie elementy jej przestrzeni były pokazywane jednocześnie, niezależnie
od tego, kiedy przychodził czas ich "ogrania". Oczywistość takiej inscenizacji (symultaniczności)
wynikała z wiedzy o boskiej naturze czasu, gdzie nie ma różnicy pomiędzy przeszłością,
teraźniejszością a przyszłością. Do naszych czasów nie dotrwał żaden polski średniowieczny
dramat misteryjny.
Dramaty liturgiczne
Do dnia dzisiejszego zachowały się natomiast krótkie, łacińskie dramaty liturgiczne (z 1 poł. XII
w.) wystawiane w kościołach w święto wielkanocne. Były to wplecione w obrzęd nabożeństwa
sceny prezentujące przybycie trzech Marii do grobu już zmartwychwstałego Jezusa.
Moralitety
Skierowaniu człowieka na właściwą drogę służyły sztuki zwane moralitetami. Pierwotnym
bohaterem moralitetów był po prostu człowiek usytuowany pomiędzy niebem a piekłem,
dokonujący wyboru odpowiedniej linii życia, toczący wewnętrzną walkę między siłami dobra i zła.
Walka była wyobrażana z pomocą alegorii. Jej koniec w zależności od dokonanego wyboru był
wieńczony nagrodą lub karą.