Steinbeck John - Grona gniewu
GRONA GNIEWU to jeden z najważniejszych w prozie amerykańskiej dokumentów społecznego protestu. Materiału fabularnego dostarczyła autorowi autentyczna historia wydziedziczonych przez banki farmerów z Okłahomy, poszukujących w Kalifornii nowych warunków do życia. Podróż fikcyjnej rodziny Joadów na Zachód, symbol wędrówki do "ziemi obiecanej", obfituje w przeróżne przygody, opisane z humorem, choć tło utworu jest raczej ponure. Kalifornia, dokąd przybywają tysiące podobnych wędrowców w poszukiwaniu pracy, wita ich wrogim nastawieniem i bezrobociem. Powieść ma wiele cech reportażu społecznego, lecz całość nasycona jest biblijną symboliką, a zdania utrzymane są w konwencji wolnego wiersza Walta Whitmana; wskrzesza mit wędrówki i tragicznych dziejów rodziny. Zawarte tu jest przekonanie, że jednostka może się realizować jedynie w grupie, a solidarność i braterstwo ludzi walczących o sprawiedliwość to najwyższe wartości. Pisarz pomniejsza rolę indywidualnego bohatera, tworząc podobnie jak John Dos Passos w trylogii USA portret bohatera zbiorowego. Połączył tu także tradycyjny, romantyczny humanitaryzm amerykański ze społecznym protestem proletariackiej powieści. Pisząc o ludziach prostych w trybie afirmującym, odtworzył ich poglądy, naturalną mądrość, spontaniczność i pragnienie stabilizacji.
Krytyka zarzucała tej powieści nadmiar sentymentalizmu w przedstawianiu charakterów ludzkich, zamienianych niemal w bohaterów w typie hollywoodzkich mędrców ludowych. W pełni ujawniła się ta tendencja w największej po Gronach gniewu powieści Steinbecka, czyli Na wschód od Edenu.