Ściągi

Lermontow Michał - Bohater naszych czasów

BOHATER NASZYCH CZASÓW składa się z pięciu opowiadań: Bela, Maksym Masymowicz, Tamań, Księżna Mary i Fatalista, które łączy w całość narracyjną osoba głównego bohatera. Podróżujący po Kaukazie oficer spotyka w drodze prostodusznego sztabskapitana Maksyma Maksymowicza, od którego dowiaduje się o zagadkowym Pieczorinie i jego romansie z Belą, po czym dochodzi do spotkania z owym człowiekiem. Podróżujący oficer jest świadkiem sceny, w której Pieczorin, przedstawiony mu jako serdeczny przyjaciel Maksyma, traktuje go wyniośle i ozięble. Rozgoryczony sztabskapitan przekazuje podróżnikowi zapiski Pieczorina, które przechowywał i do których nie przywiązuje już wagi. Odtąd powieść będzie się rozwijać według Dziennika Pieczorina. Znajdujemy tu wstęp autora, będący zapowiedzią powieści psychologicznej: Dzieje duszy ludzkiej bodaj czy nie są ciekawsze i pożyteczniejsze od dziejów całego narodu, zwłaszcza gdy są one wynikiem obserwacji dojrzałego umysłu nad samym sobą. Kolejność narracji nie odpowiada tu kolejności wydarzeń. Jesteśmy już uprzedzeni o śmierci Pieczorina. Punktem kulminacyjnym charakterystyki psychologicznej jest Księżna Mary, najważniejsza część dziennika i całej powieści. Ekscentryczny i demoniczny Pieczorin daje się tu poznać jako człowiek nieszczęśliwy w miłości (sceny z Wierą), zdolny do prawdziwej przyjaźni (sceny z doktorem Wernerem), zafascynowany ideami tyranoburczymi, gdyż przed pojedynkiem z Grusznickim "zapomina" o grożącej mu śmierci przy lekturze powieści Waltera Scotta "Szkoccy purytanie". Dumny i wyzywający, głęboko nieszczęśliwy, dotknięty nieuleczalną chorobą wieku. Tytuł ironiczny w zamierzeniu autorskim, ironia miała dotyczyć słów "naszych czasów". Bohater jest produktem epoki i jej ofiarą. Nie ma możliwości - jak światła część inteligencji szlacheckiej w Rosji - wykorzystać swoich walorów nie tylko umysłowych w warunkach podekabrystowskiej reakcji carskiego państwa; działalność ogranicza do spraw osobistych, prywatnych. Powieść pokazuje tragizm wielkich, nie spełnionych pragnień Jest to też źródło ekstrawaganckiej postawy życiowej bohatera. Podtekst polityczny powieści to zaszyfrowana w nim opozycyjność wobec panującego reżymu i samodzierżawia. Utwór ten wywarł wielki wpływ na rozwój prozy rosyjskiej XIX w. Aleksandra Hercena, Turgieniewa, Tołstoja i Dostojewskiego.