Balzak Honoriusz - Ojciec Goriot
OJCIEC GORIOT to najwyżej ceniona powieść Balzaka jedno z centralnych ogniw cyklu Komedia ludzka. W powieści splatają się dwa tematy: miłość ojcowska granicząca z obłędem i stopniowa demoralizacja młodego człowieka pod wpływem z jednej strony chęci używania życia, z drugiej zaś ogromu niesprawiedliwości, jaki dostrzega wokól siebie. B. ukazuje "nowoczesne monstrum", czyli Paryż, a ściślej społeczność tego miasta miotaną wielkimi namiętnościami, dążeniem do kariery, władzy, uciech w śmiertelnej walce, która stanowi wg B. jądro współczesnego świata. Dlatego bohater powieści, Eugeniusz de Rastignac, spoglądając na Paryż, w ostatniej sekwencji utworu powie: Teraz się spróbujemy. Bohater przechodzi wcześniej przez czyściec walki o pozycję towarzyską i finansową. Walki niełatwej, jeśli zważyć, że mieszka w podrzędnym pensjonacie pani Vauquer, gdzie wegetuje również tytułowy bohater, ojciec Goriot, i niejaki Yautrin, pchający młodego studenta Rastignaca na drogę występku. Mieszkańcy pensjonatu pokpiwają sobie ze starego Goriota, żyjącego jedynie dla swych utytułowanych córek, hrabiny Anastazji de Restaut i baronowej Delfiny de Nucingen. Rastignac wchodzi do środowiska wielkiego świata, poznaje jego cynizm, adoruje jednak baronową, aby zdobyć potrzebne poparcie. Yautrin wciąga Rastignaca w przygotowania do zbrodni dla osiągnięcia zysku, ale zostaje zdemaskowany jako Jakub Collin, zwany Ołży-śmiercią, przywódca galerników. Tymczasem córki bez skrupułów pozbawiają Goriota resztek jego majątku dla zaspokojenia swych zachcianek, a zaślepiony cokolwiek niezdrową miłością ojciec wyzbywa się nawet renty, aby sprostać ich oczekiwaniom. Kiedy umiera w nędzy, jak opuszczony król Lir (wg oceny Boya), żadna z córek nie znajdzie się u jego boku, a skromny pochówek opłaca Rastignac, już teraz gotów - straciwszy złudzenia młodości - do walki ze światem. Z tym bohaterem czytelnik Komedii ludzkiej spotka się jeszcze nieraz. W Ojcu Goriot młody Rastignac dopiero rozpoczyna karierę, potem swoje plany życiowe będzie realizował świadomie, walcząc skutecznie o pozycję. Nie zostanie bezwzględnym graczem jak Vautrin, ale pisarz, zachowując wiele sympatii dla tej postaci, właśnie w losach Rastignaca odzwierciedlił typową drogę awansu w świecie wszechwładnego pieniądza.